Kan een afdaalapparaat meerdere personen tegelijk redden?

Wat is een afdaalapparaat en hoe werkt het?

Een afdaalapparaat is een mechanisch hulpmiddel dat een gecontroleerde en veilige afdaling mogelijk maakt door wrijving op een touw of lijn te creëren. Het apparaat remt de afdaalsnelheid automatisch af en voorkomt dat personen tijdens evacuaties of reddingsoperaties te snel naar beneden gaan.

De werking berust op het principe van wrijving tussen het touw en de interne componenten van het apparaat. Moderne afdaalapparaten, zoals de CMC Pro die wij leveren, zijn uitgerust met geavanceerde veiligheidsfuncties. Deze omvatten een geïntegreerde antipaniekfunctie die voorkomt dat gebruikers te snel afdalen wanneer zij in paniek raken, en een AUTO-LOCK-systeem dat het touw automatisch blokkeert wanneer de bedieningshendel wordt losgelaten.

Professionele afdaalapparaten onderscheiden zich door hun betrouwbaarheid en certificering volgens internationale veiligheidsnormen. Ze worden veel toegepast in de bouw, industrie en windenergiesector, en door reddingsdiensten, voor zowel geplande werkzaamheden als noodevacuaties.

Kunnen afdaalapparaten meerdere personen tegelijk aan?

Standaard afdaalapparaten zijn ontworpen voor één persoon per apparaat en mogen niet worden gebruikt door meerdere personen tegelijk. De meeste afdaalapparaten hebben een maximale werklast van 100 tot 150 kilogram, wat overeenkomt met één persoon inclusief uitrusting.

Gelijktijdig gebruik door meerdere personen brengt aanzienlijke risico’s met zich mee. De toegestane werklast wordt overschreden, waardoor het apparaat kan falen of oncontroleerbaar kan worden. Bovendien is de wrijvingsweerstand berekend op het gewicht van één persoon; bij meer gewicht neemt de afdaalsnelheid toe tot gevaarlijke niveaus.

Voor de evacuatie van meerdere personen zijn gespecialiseerde systemen beschikbaar. Reddingsdiensten gebruiken vaak meerdere afdaalapparaten tegelijk of schakelen over op alternatieve evacuatiemethoden, zoals reddingsbrancards of gecontroleerde hijssystemen, die wél geschikt zijn voor het verplaatsen van meerdere personen.

Wat zijn de risico’s van meerdere personen op één afdaalapparaat?

Het gebruik van één afdaalapparaat door meerdere personen kan leiden tot apparaatfalen, verlies van controle en levensgevaarlijke situaties. De belangrijkste risico’s zijn overschrijding van de maximale werklast, een oncontroleerbare afdaalsnelheid en mechanisch falen van het systeem.

Wanneer de toegestane werklast wordt overschreden, kunnen kritieke componenten zoals remblokken, tandwielen of bevestigingspunten bezwijken. Dit resulteert in een ongecontroleerde val met potentieel fatale gevolgen. De verhoogde belasting veroorzaakt ook overmatige warmte door wrijving, wat kan leiden tot beschadiging van het touw of interne onderdelen.

Een ander belangrijk risico is het verlies van controle over de afdaalsnelheid. Afdaalapparaten zijn gekalibreerd voor specifieke gewichten; bij overbelasting reageert het remsysteem niet meer adequaat. Dit kan resulteren in een te snelle afdaling, waarbij personen tegen obstakels botsen of hard neerkomen. In noodsituaties, waarin stress en paniek al een rol spelen, vergroot dit de kans op dodelijke ongevallen aanzienlijk.

Welke alternatieven zijn er voor evacuatie van meerdere personen?

Voor de evacuatie van meerdere personen zijn verschillende gespecialiseerde reddingssystemen beschikbaar, waaronder reddingsbrancards, hijssystemen met een hogere capaciteit en modulaire evacuatieplatforms. Deze systemen zijn specifiek ontworpen om meerdere personen veilig te kunnen hanteren.

SKED reddingssysteem

Het SKED-reddingssysteem, dat wij als exclusieve distributeur van Skedco leveren, biedt uitstekende mogelijkheden voor de evacuatie van meerdere personen. Deze compacte, oprolbare brancard kan zowel horizontaal als verticaal worden ingezet en is geschikt voor evacuaties uit besloten ruimten, industriële installaties en moeilijk bereikbare locaties. Het systeem vormt na fixatie van het slachtoffer een stevige, beschermende cocon die beweging tijdens transport minimaliseert.

Takel- en liersystemen

Voor situaties zoals evacuatie uit besloten ruimten gebruiken professionele reddingsteams vaak driepootsystemen met handlieren of machinale takels. Deze systemen bieden een krachtenreductie van 1:4 en kunnen worden uitgerust met slipkoppelingen om doortrekken te voorkomen. Bij gebruik moeten ankerpunten zijn berekend op het gewicht van minimaal twee personen.

Pick-off systemen

Het pick-off-systeem wordt veelal ingezet bij reddingen waarbij de risicozone niet betreden hoeft te worden. Via een telescopische pick-off-stok koppelt de redder een reddingslijn aan het harnas van het slachtoffer, waarna deze met een handtakel naar een veilige plek wordt gehesen.

Hoe kies je het juiste reddingssysteem voor jouw situatie?

De keuze voor het juiste reddingssysteem hangt af van de specifieke werkomgeving, het aantal personen, de beschikbare ruimte en de aard van potentiële noodsituaties. Een grondige risicoanalyse vormt de basis voor deze beslissing.

Voor waterschappen die werkzaamheden uitvoeren bij sluizen, bruggen en steigers, waarbij werken boven water specifieke risico’s met zich meebrengt, zijn andere overwegingen van belang dan voor industriële installaties. De combinatie van valgevaar en verdrinkingsrisico vereist gespecialiseerde oplossingen die rekening houden met beide scenario’s.

Bij de selectie van reddingsapparatuur moet rekening worden gehouden met de 15-minutennorm voor redding na een val. Dit is cruciaal vanwege het risico op hangtrauma, waarbij afknelling van slagaders kan leiden tot bewusteloosheid en overlijden. Het gekozen systeem moet waarborgen dat slachtoffers binnen deze tijdslimiet kunnen worden gered.

Andere belangrijke factoren zijn de beschikbare mankracht voor reddingsoperaties, de complexiteit van de werkomgeving en de mogelijkheden voor training en onderhoud van de apparatuur. Systemen die intuïtief in gebruik zijn en minimaal onderhoud vereisen, hebben vaak de voorkeur in operationele omgevingen.

Wat zijn de wettelijke eisen voor evacuatiesystemen in Nederland?

In Nederland vereist de Arbowet dat werkgevers bij werkzaamheden met valgevaar vooraf schriftelijk vastleggen hoe redding kan plaatsvinden. Het reddingsplan moet waarborgen dat slachtoffers binnen 15 minuten kunnen worden gered vanwege het risico op hangtrauma.

Voor waterschappen zijn aanvullende eisen van toepassing via de gespecialiseerde arbocatalogi. Deze acht deelcatalogi, die door de Nederlandse Arbeidsinspectie zijn getoetst, bevatten specifieke richtlijnen voor veilig werken in watergebonden omgevingen. Ze worden gebruikt als uitgangspunt bij toezicht en handhaving door de inspectiediensten.

Bij werken boven water is een reddingsvest of drijfpak verplicht. Voor waterschappen bij open water en kustgebieden wordt een reddingsvest met minimaal 150 Newton drijfvermogen (EN ISO 12402-3) aanbevolen, of 275 Newton (EN ISO 12402-2) voor extreme omstandigheden. Vesten met minder dan 100 Newton bieden geen bescherming bij bewusteloosheid.

Voorlichting en training zijn wettelijk verplicht volgens de Arbowet. Medewerkers die valbeveiliging gebruiken, moeten instructie hebben gevolgd over wet- en regelgeving, bewustwording van valgevaar, de keuze en het gebruik van valbeschermende middelen, de handelswijze bij een val en het voorkomen van hangtrauma.

Hoe Felix Safety helpt met reddingsoplossingen

Felix Safety biedt integrale veiligheidsoplossingen voor organisaties die werken met evacuatie- en reddingssystemen. Met onze vakkennis van meer dan 20 jaar ondersteunen wij waterschappen, reddingsdiensten en industriële bedrijven bij het implementeren van veilige en conforme reddingsprocedures.

Onze aanpak omvat:

• Risicoanalyses en advies voor het juiste reddingssysteem
• Levering van gecertificeerde apparatuur, zoals SKED-reddingssystemen en CMC Pro-afdaalapparaten
• Praktijkgerichte trainingen voor realistische werksituaties
• Keurings- en certificeringsdiensten volgens de nieuwste richtlijnen

Als exclusieve distributeur van Skedco en met onze vermelding in de Arbocatalogus van waterschappen kunnen wij unieke oplossingen bieden die aansluiten bij specifieke sectoreisen. Voor meer informatie over de juiste reddingsoplossing voor uw situatie kunt u gerust contact met ons opnemen.